En hızlı büyüyen kara delik, her gün bir Güneş ile besleniyor

500 trilyon Güneş kadar parlak olan bir kuasara güç sağlıyor. O şimdiye kadar kaydedilmiş en hızlı büyüyen kara delik. J059-4351 kuasarı, bir günde Güneş’imize eşdeğer enerji tüketiyor. Ayrıca Güneş’imizden yaklaşık 17 milyar kat daha büyük. Dün Nature Astronomy’de yayınlanan bir çalışmada tanımlanan ve yıldızla beslenen bu iştahlı delik, boyutuyla evrenin tarihini aydınlatmaya yardımcı olabilir.

Populer Science Türkçe’de yer alan ayrıntılara göre Ulusal Avustralya Üniversitesinde (ANU) çalışan makale yazarlarından gök bilimci Christian Wolf, “Bu inanılmaz büyüme hızı aynı zamanda devasa miktarda ısı ve ışık yayıldığı anlamına da geliyor” diyor. “Dolayısıyla evrende bilinen en parlak cisim de bu. Güneş’imizden 500 trilyon kat daha parlak.”

KUASARLAR NEDİR?

Kuasarlar, güçlerini kara deliklerden alan aktif ve enerjik birer galaksi çekirdeği. Genellikle iki taraftan fırlayan enerjik jetlerle gök bilimcilere farklı bir kara delik görüntüsü sunuyorlar. Bir kuasarın karanlık merkezi, civardaki maddeyi yutuyor ve daha sonra o maddeyi inanılmaz derecede sıcak bir diskte eziyor. Bu madde daha sonra muazzam mesafelere fırlatılıyor. Ancak ışıklarının Dünya’dan görülebilmesi için milyarlarca yıl geçmesi gerekiyor. Bu durum, gök bilimcilerin onları milyarlarca yıl önceki halleriyle görebildikleri anlamını taşıyor.

Kuasarlar halen oldukça gizemli cisimler. Fakat son zamanlarda yürütülen çalışmaların bazılarında, kuasarların kozmik tarihteki boşlukları doldurmada kullanılacak kadar istikrarlı parlayabildikleri keşfedilmiş. J059-4351’in eşi görülmemiş parlaklık ve boyutu, evrenin ilk zamanlarına yönelik yürütülen bu çalışmanın ilerletilmesine yardımcı olabilir.

ANU’da çalışan makale eş yazarı gök bilimci Christopher Onken, “Onun kadar etkileyici olmayan diğer birçok kara delikle ilgili bildiklerimizi düşününce, şimdiye kadar keşfedilmeden kalması şaşırtıcı” diyor. “Gözümüzün önünde gizleniyormuş.”

BİR KARA DELİK ÇOK BÜYÜK TELESKOP İLE TANIŞINCA

J059-4351, Güneş sistemimizin yıldızından yaklaşık 17 milyar kat daha büyük kütleye sahip. ANU’nun Siding Spring Rasathanesi’ndeki teleskopla tespit edildi. Fakat böylesine devasa bir kara deliğin doğrulanması için çok daha büyük bir teleskobun yardımı gerekiyor. Araştırma takımı, bu doğrultuda Avrupa Güney Rasathanesi’nin Şili’de bulunan Çok Büyük Teleskop‘una yöneldi. Çapı 8 metreyi aşan dört teleskopla birlikte kendisi Dünya’nın en büyük teleskoplarından biri. Araştırmacılar bu teleskobu kullanarak, kara deliğin bütün tabiatını doğrulayıp kütlesini ölçtü.

Makalenin eş yazarı olan ve Melbourne Üniversitesinde çalışan astrofizikçi Rachel Webster, “Bu kara delikten çıkan ışığın bize ulaşması 12 milyar yıldan uzun sürüyor” diyor. “Evrenin gençlik döneminde, madde kaosvari biçimde hareket ediyor ve aç kara delikleri besliyordu. Günümüzde ise yıldızlar güvenli mesafelerde düzenli biçimde hareket ediyor ve kara deliklere nadiren gidiyorlar.”

Bu yoğun radyasyon, kara deliğin etrafındaki birikim diskinden geliyor ve tüketilmek için bekleyen bütün kozmik maddeler için bir bekleme sırası oluşturuyor. Araştırma takımına göre birikim diski, yaklaşık 10.000 °C’yi aşan sıcaklıklarla büyük bir fırtına hücresini andırıyor. Bölgedeki kozmik fırtınalar o kadar hızlı esiyor ki, Dünya’nın etrafını bir saniyede dolaşırlar.

Sınıra mı yaklaşıyor?

Birikim diskinin çapı yedi ışık yılı kadar; ya da kabaca 68 trilyon kilometre. Araştırma takımına göre evrende bilinen en büyük birikim diski bu.

Bilim insanları, kara deliğin Eddington kütle sınırına yaklaşıyor olabileceğini düşünüyor. Bir yıldızın veya birikim diskinin üst kütle sınırının bu olduğu düşünülüyor. Cismin büyüme hızına dair daha iyi bir fikir elde edilmesi için daha fazla araştırma ve gözlem yapılması gerekiyor. Kuasar ilk olarak 1980’de keşfedilse de, bilim insanları onun bir yıldız olduğunu düşünmüş. 2023 yılında, Şili ve Avustrulya’da daha detaylı gözlemler yapıldıktan sonra ise yeniden sınıflandırılmış.

Yale Üniversitesinde çalışan astrofizikçi Priyamvada Natarajan, Sky News‘a şöyle aktarıyor: “Bu kuasarla ilgili en heyecan verici şeylerden biri de gözümüzün önünde gizleniyor olması ve daha önce yanlış sınıflandırılmış olmasıydı.” Natarajan yeni çalışmada yer almıyor.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
mrbahis
aresbet
şutbet
kalebet
supertotobet
betpas
restbet
onwin
lordbahis
ligobet
kolaybet
betpark
betmatik
oslobet
milosbet
masterbetting
matadorbet
maksibet
oslobet
xslot
tarafbet
betgaranti Giriş
Pendik escort
veslot
betturkey
betovis
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
mostbet
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
limanbet
markajbet
matadorbet
meritking
matbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
kartal escort
elexbet
elitbahis
betebet
betexper
betine
betist
bet
betkolik
betkom
betlike
betmatik
betonred
bahisal
bahiscom